Je kat drinkt meer, valt wat af of laat steeds vaker eten staan. Na onderzoek blijkt dat hij chronische nierziekte heeft. Dat kan behoorlijk schrikken zijn. Wat kun je thuis doen om hem zo goed mogelijk te ondersteunen? En hoe zorg je dat die verzorging ook goed doorgaat wanneer je zelf afwezig bent?

In september 2026 publiceerde International Cat Care nieuwe richtlijnen over chronische nierziekte bij katten. Die brengen wetenschappelijke kennis en de ervaring van een internationaal expertpanel samen. Naast behandeling besteden ze aandacht aan het dagelijks leven van de kat en de mensen die voor hem zorgen. Vanuit mijn werk in kattenzorg en kattenwelzijn richt ik me in deze blog op die dagelijkse verzorging. De dierenarts bepaalt welke medische behandeling bij de kat past.

Hieronder lees je eerst wat je als eigenaar thuis kunt doen. Daarna volgt een apart gedeelte voor professionele kattenoppassers.

Voor eigenaren: de dagelijkse verzorging thuis

Een behandelplan dat bij jouw kat past

Bij chronische nierziekte werken de nieren minder goed. De aandoening is doorgaans niet te genezen, maar er zijn mogelijkheden om de kat te ondersteunen. Wat daarvoor nodig is en hoe de ziekte verloopt, verschilt per kat. De dierenarts beoordeelt dit op basis van onderzoek en hoe jouw kat zich voelt.

Vraag om een duidelijk plan voor voeding, eventuele medicatie en controles. Bespreek ook op welke veranderingen je thuis moet letten en wanneer je contact moet opnemen. Geef het aan als iets moeilijk uitvoerbaar is. Een behandeling moet niet alleen medisch passend zijn, maar ook in het dagelijks leven haalbaar.

Eten moet helpen, geen dagelijkse strijd worden

De dierenarts kan een nierdieet adviseren. Dat is speciaal samengesteld voor katten met nierziekte. Welk voer passend is en wanneer je daarmee begint, bespreek je met de dierenarts. Laat je kat rustig wennen aan nieuw voer. Sommige katten accepteren het snel, andere hebben meer tijd nodig. Kleine, verse porties en een passende smaak of textuur kunnen helpen. Introduceer nieuw voer bij voorkeur op een moment dat je kat zich goed voelt.

Eet je kat het geadviseerde voer onvoldoende? Maak er dan geen wedstrijd van wie het langst volhoudt. Overleg met de dierenarts over een alternatief en wat je intussen kunt aanbieden. Voldoende eten blijft belangrijk.

Een kat die aan zijn voer ruikt en weer wegloopt, is niet automatisch kieskeurig. Er kan bijvoorbeeld sprake zijn van misselijkheid of ongemak. De oorzaak kun je thuis niet betrouwbaar vaststellen. Let ook op praktische dingen: staat het voer rustig, kan je kat er gemakkelijk bij en hoeft hij niet voor zijn maaltijd langs een andere kat die hem intimideert?

Maak drinken gemakkelijk

Katten met nierziekte kunnen meer vocht verliezen via hun urine. Zorg daarom dat je kat altijd toegang heeft tot water, ook wanneer hij al veel drinkt. Zet vers water op meerdere rustige, gemakkelijk bereikbare plaatsen. Houd rekening met zijn voorkeur: de ene kat gebruikt graag een drinkfontein, de andere een gewone waterbak. Natvoer kan bijdragen aan de vochtinname. Een beetje extra water door het voer kan ook, zolang je kat daardoor niet minder gaat eten en de voeding bij het afgesproken plan past.

Veel drinken betekent niet automatisch dat de vochtbalans goed is. Bespreek opvallende veranderingen in drinken en plassen met de dierenarts.

Medicatie hoort bij het individuele plan

Naast voeding kan de dierenarts medicijnen voorschrijven. Een voorbeeld is Semintra, met telmisartan als werkzame stof. Dit kan worden gebruikt om eiwitverlies via de urine te verminderen of om hoge bloeddruk te behandelen. Het is dus geen medicijn dat iedere kat met nierziekte standaard nodig heeft. Daarnaast kunnen middelen worden voorgeschreven voor klachten zoals misselijkheid of verstopping.

Voor de dagelijkse verzorging is vooral belangrijk dat je weet hoeveel je moet geven, wanneer en op welke manier. Laat een toediening zo nodig voordoen en bespreek het als medicatie geven steeds veel spanning oplevert. Meng medicatie alleen door voer als dat volgens de instructies kan. Gebruik daarvoor niet vanzelfsprekend de hele maaltijd: als je kat maar een deel opeet, weet je niet hoeveel medicatie hij heeft binnengekregen. Een onaangename smaak kan bovendien zorgen dat hij het voer gaat vermijden. Fosfaatbinders worden overigens juist wel bij de maaltijd gegeven. Volg daarvoor de voorgeschreven werkwijze.

Lukt een toediening niet, spuugt je kat iets uit of braakt hij daarna? Vraag advies aan je dierenarts wanneer onduidelijk is hoeveel hij heeft binnengekregen. Geef niet op eigen initiatief opnieuw een dosis.

Aanvullende vochttoediening vraagt begeleiding

Sommige katten hebben aanvullende vochttoediening nodig. De dierenarts bepaalt of dat nodig is en hoe dit moet gebeuren. In bepaalde situaties kan een eigenaar thuis vocht onder de huid toedienen, op voorschrift en onder begeleiding van de dierenarts.

Dit is een medische handeling die praktische vaardigheid en zorgvuldig werken vraagt. Laat je persoonlijk instrueren en oefen de uitvoering onder deskundige begeleiding. Een filmpje of schriftelijke uitleg alleen is onvoldoende voorbereiding. Bespreek vooraf ook wat je moet doen als de behandeling niet lukt of je kat deze slecht verdraagt.

Kijk naar de kattenbak én naar comfort

Let op veranderingen in urine, ontlasting en het gemak waarmee je kat de bak gebruikt. Kleine, harde keutels, persen of duidelijk minder vaak ontlasting produceren zijn redenen om met de dierenarts te overleggen. Ga er niet vanzelfsprekend van uit dat persen over ontlasting gaat: het kan ook een probleem met plassen zijn.

Maak de kattenbak goed bereikbaar. Een ruime bak met een lage instap kan prettig zijn als bewegen moeilijker wordt. Hetzelfde geldt voor voer, water en favoriete rustplaatsen: een kat zou geen hindernisbaan moeten afleggen voor zijn dagelijkse behoeften.

Houd vertrouwde routines aan en bied rustige, comfortabele slaapplekken. Laat je kat zelf kiezen hoeveel contact hij wil. Een kort spelletje kan nog steeds fijn zijn, afgestemd op zijn mogelijkheden. Bespreek minder bewegen of terugtrekken met de dierenarts. Zulke veranderingen hoeven niet uitsluitend door de nierziekte te komen.

Probeert de kat te plassen maar komt er geen urine, of alleen enkele druppels? Neem dan direct contact op met de dierenarts of spoeddienst.

Voor professionele kattenoppassers: zorg zorgvuldig overnemen

Een goede overdracht begint vóór de oppasperiode

Als kattenoppasser zet je de afgesproken dagelijkse verzorging voort en merk je veranderingen op. Daarvoor moet je weten wat bij deze kat normaal is: hoeveel hij doorgaans eet, hoe hij zich gedraagt en wat bekend is over zijn drink- en kattenbakgedrag.

Vraag de eigenaar om het actuele voedings- en medicatieschema, inclusief instructies bij problemen. Spreek af wie je belt, welke dierenarts beschikbaar is en hoe noodzakelijke zorg tijdens de afwezigheid wordt geregeld. Zorg ook voor een vervanger als je zelf uitvalt.

Bespreek eerlijk of je de benodigde zorg kunt bieden. Medicatietijden, meerdere kleine maaltijden en extra observatie kunnen meer of langere bezoeken vragen.

Medicatie vraagt meer dan weten waar het flesje staat

Vraag of de eigenaar vóór de oppasperiode kan laten zien hoe de kat zijn medicatie krijgt. Oefen dit zo nodig samen. Controleer per middel de naam, sterkte, voorgeschreven hoeveelheid, tijdstippen en toedieningswijze. Gebruik de originele verpakking met het etiket en de bijbehorende doseerhulpmiddelen.

Semintra is verkrijgbaar in verschillende concentraties. Ook als je het eerder hebt gegeven, neem je de hoeveelheid van een andere kat nooit als uitgangspunt. De instructie voor deze kat en deze fles is leidend. Noteer iedere toediening, zodat ook bij meerdere verzorgers duidelijk is wat al gegeven is.

Spreek vooraf af wat je doet als medicatie geven niet lukt of als onzeker is hoeveel de kat heeft binnengekregen. Ga niet zelf rekenen met een vervangende dosis. Neem bij twijfel contact op met de dierenarts. Meld ook wanneer de kat zich duidelijk anders gedraagt of ziek wordt; de dierenarts beoordeelt wat dit betekent voor de behandeling.

Onderhuidse vochttoediening is geen standaard oppaswerk

Ga er niet van uit dat je deze behandeling tijdens een oppasperiode kunt overnemen. Bespreek vooraf met de eigenaar en dierenarts hoe de zorg wordt geregeld, bijvoorbeeld via de dierenartspraktijk.

Bied je deze zorg wel aan, dan vraagt dat persoonlijke instructie en oefenen onder deskundige begeleiding, duidelijke afspraken met de dierenarts en voldoende praktische vaardigheid. Alleen een uitleg van de eigenaar is onvoldoende voorbereiding.

Observeer zorgvuldig en handel bij veranderingen

Houd een eenvoudig logboek bij van eten, medicatie, urine, ontlasting en gedrag. Schrijf bijvoorbeeld hoeveel voer je hebt aangeboden en wat daarvan overbleef. In een huishouden met meerdere katten moet je ook kunnen nagaan wie wat heeft gegeten.

Een korte beschrijving als ‘at ongeveer de helft van zijn gebruikelijke portie en bleef daarna onder het bed’ is bruikbaarder dan ‘was wat anders’. Je hoeft de oorzaak niet te benoemen om een belangrijke verandering te signaleren.

Bij alarmsignalen neem je als oppasser tijdig contact op met de eigenaar en/of dierenarts. Wacht bij spoed niet op een reactie van een eigenaar die misschien in het vliegtuig zit. Juist daarom moeten de afspraken over handelen en toestemming vooraf duidelijk zijn.

Het dagelijks leven van de kat blijft centraal staan

De zorg voor een kat met chronische nierziekte gaat ook over ontspannen slapen, prettig contact en eten zonder strijd. Veranderingen daarin verdienen aandacht, naast de controles bij de dierenarts.

Ook de belasting van de verzorging telt mee. Als behandelingen moeilijk uitvoerbaar worden of veel stress opleveren, is dat aanleiding om het plan met de dierenarts te bespreken.

Een kat met chronische nierziekte blijft een kat met eigen voorkeuren en gewoontes. De dierenarts brengt medische deskundigheid in; eigenaar en kattenoppasser kennen de dagelijkse routines en zien hoe de kat zich thuis voelt. Die samenwerking helpt om de zorg af te stemmen op wat deze kat nodig heeft.

Bronnen

• Taylor S. et al. (2026). 2026 iCatCare consensus guidelines on the diagnosis and management of chronic kidney disease in cats. Journal of Feline Medicine and Surgery.
• International Cat Care. Chronic kidney disease (CKD) in cats. Eigenareninformatie, bijgewerkt op 4 september 2026.
• Officiële Europese productgegevens voor Semintra en productinformatie van de Veterinary Medicines Directorate, bijgewerkt mei 2026.

De iCatCare-richtlijnen combineren onderzoek, expertopinie en klinische ervaring. De praktische afspraken voor kattenoppassers in deze blog zijn een vertaling naar de oppaspraktijk, geen afzonderlijk onderzocht oppasprotocol.